[polska wersja językowa poniżej]
In every artistic life, there are seasons — moments of bloom, stagnation, and sudden regrowth. We asked artists what growth means to them, when they’ve felt most fertile creatively, and how they navigate creative decay. What follows is an honest, deeply human guide through the wild terrain of artistic practice: stories of breakthroughs, burnout, and rebuilding anew.
We invited four artists — Beth Williams, Christina Mitrentse, Sam Holmes, Burçak Yakıcı, and Jessica Hickman-Woolcott — to reflect on their personal paths through growth, fading, and renewal. Their words reveal how art, like a garden, thrives through cycles — often unpredictable, sometimes painful, always instructive.
What has been the most fertile period in your artistic life? What conditions – internal or external – allowed that growth to happen?
Beth Williams:
Probably right now! Recently, I’ve moved into my first artist residency, which has previously been out of reach due to my disabilities and mental health. It’s given me the space to pursue so many things I’ve only dreamed of. I’ve been carefully nurturing my practice, staying true to my identity, and the energy of the space allowed it to bloom. Accessible workspace truly makes a world of difference! Plus, I’m surrounded by other artists who have both similar and very different practices to mine. Being able to collaborate with them has produced growth in the most unexpected places.
Christina Mirentse:
My experience of living and working as an interdisciplinary artist and freelance curator in London between 2001 and 2021 has been the most significant and fertile period of my artistic life. London’s vibrant arts scene, access to resources, and strong community made it a productive environment for me. The city’s concentration of world-renowned art schools, museums, galleries, and performance venues provided unparalleled opportunities for learning, networking, inspiration, and art production, especially in the Book Art genre.
Additionally, a large international community, a public hungry for culture, and a thriving creative economy contributed to a dynamic and supportive atmosphere that fostered my artistic growth. Although there is intense competition in the art scene, I have had eleven solo exhibitions and participated in around 200 group shows in galleries, museums, and public spaces. I also curated 23 group and solo shows for artists, in collaboration with various galleries and art centres.
Sam Holmes:
The most fertile period in my artistic life was just over a year and a half ago, when I fully committed to my creative practice. Starting from scratch, I felt an urgency to be consistent in both making and sharing my work. Just a month in, I posted a video of my second project on Instagram, expecting a few thousand views. Instead, it quickly surpassed 100,000 and eventually reached millions – that experience was a turning point. The reach and response gave me momentum, while internally I felt a strong belief that my work had something unique to offer. That mix of motivation and validation created the ideal conditions for growth and helped shape the direction of my practice.
Burçak Yakıcı:
The past few years have been the most fertile period in my curatorial practice. This has been a time of fully embracing an interdisciplinary approach, weaving together contemporary art with fields I am deeply passionate about: literature, language, and gender studies. What nourished me most was the slow, careful process of archival research. One particular project I would like to mention is an archival photography exhibition I recently curated, dedicated to the journey of Annemarie Schwarzenbach – a queer icon, journalist, and anti-fascist figure. A few years ago, a dear friend gifted me one of Schwarzenbach’s novels, and it left a lasting impression on me. The idea and proposal for the exhibition emerged later, and from there, I was swept into her world. I spent nearly six months immersed in her writing, travel diaries, letters, and photographs, tracing her journey to the East. In a way, this felt like a meditative retreat for me. I think I sometimes need these kinds of periods of withdrawal.
Jessica Hickman-Woolcott:
The most fertile period in any artist’s life should be the present. Artistic practice is a repeating series of observations, evolving experimental practice, and the ceaseless desire to articulate the meaning of how we see the world through our work. The support of like-minded individuals is important, but self-reliance and hard work are essential.
Can you recall a moment when something in your practice wilted, faded, or dried up? What did that look like – and what followed?
Beth Williams:
One moment was when I was finishing my degree. I had dreamed of going into fashion for so long, but I had really fallen out of love with the industry. I could no longer rationalise how it treats the people within it and the planet. I was running into so many accessibility barriers, I knew I was going to be miserable. This was a really difficult time – feeling like you’re losing something you love can cause you to spiral. On impulse, I decided to pursue my master’s and rebuild my practice from scratch. That year allowed me to create my world of living textiles. Like compost, I was able to work from all of the crap, and new life grew.
Christina Mitrentse:
It was when I first started teaching Visual Arts full-time, and I didn’t have enough time to get into the studio to produce. A period of artistic burnout felt like a creative drought. This manifested as a lack of motivation to start new projects and a growing dissatisfaction with existing work. However, this short period wasn’t entirely negative. It served as a catalyst for change. It forced a step back and a reevaluation of priorities. This process of renewal wasn’t linear, but it ultimately led to a more balanced and sustainable approach to art-making. It highlighted the importance of self-care, experimentation, and embracing the ebb and flow of my creativity. A big solo show titled Welcome to the Multiverse followed straight after.
Sam Holmes:
About a year into my practice, after completing five intensive projects back-to-back, I began to feel creatively depleted. Each piece took at least a week to craft and film, but despite the effort, engagement seemed to drop. It was disheartening and left me questioning whether the momentum I had built was fading. To reset, I took a break and travelled around New Zealand with friends. Stepping away gave me clarity. I realised the projects I’d rushed were driven by a desire for views rather than genuine creative energy. That insight reshaped my process. Now, I focus on curiosity and enjoyment in the making, and it’s made a real difference – not only in the quality of the work, but in how it connects with others.
Burçak Yakıcı:
It is almost impossible not to be affected by external economic and political circumstances. These influences aren’t just global crises – they affect the home you live in, the neighbourhood and street you walk through, and your entire social environment. All these elements shape your mental health, for better or worse. There were times when I felt overwhelmed by urgency and by the fast-paced expectations of the art world. Moments when my creative energy seemed to dry up. In those periods, I learned the importance of surrounding myself with people who share similar values, people who prioritise care and thoughtful collaboration. I try to “magnetise” these people into my life and practice. This is how I find my collaborators and how I keep going.
Working ethically in the art field is never easy. It requires constant questioning, and sometimes it means walking away from projects or institutions that don’t align with my values. I’ve learned that this is the only way for my practice to remain meaningful.
Jessica Hickman-Woolcott:
Not a moment, but there was a period of time in school and after graduating from university when the decision to pursue a creative career was strongly opposed by those who prefer – or better understand – more certainty, stability, and security in life. It might have been the case that, for a while, pursuing a life in the arts was unlikely. Thankfully, though, I found people who understood and supported the idea of a creative life. I sought out the best teachers I could find, and I was taught well. There, too, I found community and understanding that has, in turn, motivated me to strive to provide the same for others wanting to pursue a creative life.
Has there been a time when you had to “prune” your practice or change direction completely to keep growing? What led to that transformation?
Beth Williams:
The last two years have contained a lot of pruning! Getting my practice off the ground and into a space where it’s not just sustainable but also financially sustainable has been a challenge. Learning to work professionally with my access needs while trying to find and balance new income streams has also proved challenging. No one can really give you an exact formula on how to succeed as an artist. Or prepare you for all the different hats you have to wear.
I have so many ideas and paths I want to pursue. It’s important to try to edit and prune back to what I can handle and what I need to do to support myself. I’m slowly feeling like I’m getting the hang of it, though, carefully removing what’s needed rather than hacking at things randomly.
Christina Mitrentse:
Yes, a time of significant change in my artistic practice involved shifting from drawings on paper to text-based works (my Book-scape series) – where I create mosaics using actual hardbacks – and using actual tree trunks (Wood Log series). They require an interactive approach, driven by a desire to better connect with audiences and explore vital ecological issues through the forest. This transformation was sparked by a growing interest in visual storytelling, as well as the realisation that my previous focus was limiting the potential impact and reach of my ideas. The actual material of the book and wood are now creating dynamic experiences and interactivity for the audiences, which is leading to a global debate.
Sam Holmes:
Yes, there was a point where I realised that the scale and intensity of my larger projects, and the time they took to complete, weren’t sustainable if I wanted to make a living from my practice. Each piece required significant time, energy, and resources, and I knew that continuing on that path would eventually burn me out. That realisation led me to intentionally shift direction. I built a beautiful workbench in my garden, which allowed me to stay connected to the outdoors – a vital part of my process – but gave me a dedicated space to create smaller, more manageable pieces. This change allowed me to experiment with different styles, develop a cohesive collection, and create shorter, more frequent videos. Ultimately, it helped me evolve from making one-off artistic statements to building a sustainable jewellery brand without compromising the essence of my practice.
Burçak Yakıcı:
Having grown up in very different places – Moscow in the late 1980s, Geneva and Syria in the late 2000s – I became attuned to the soul of each place, and to the diverse identities and communities that shaped my understanding of the world. I witnessed changes that were sometimes subtle, sometimes radical, and I learned to read my surroundings: to observe how systems shape people’s lives and how we, as individuals, try to navigate and sometimes resist those systems. As a child, there was often a sense of discomfort, of trying to grow within frameworks that didn’t fully feel like my own. That shaped my desire to understand and perhaps transform those frameworks through my curatorial work.
The most profound shifts in my practice, though, have happened over the past ten years. These changes did not happen overnight but built up over time, shaped by encounters, witnessing both joy and hardship. What really transformed my practice were the projects and exhibitions where art became a space of community, working on social and sustainability-focused projects, and especially collaborating with women who had experienced migration and displacement.
Jessica Hickman-Woolcott:
Despite having created an award-winning jewellery brand and having made pieces of jewellery and silverware for prominent figures, the true epiphany came when it dawned on me that, in order to fully grow as an artist, the best use of my creativity was to share my knowledge and ability with others. Art cannot exist in a vacuum and has to be nurtured and cultivated. I am lucky enough now to be able to support and nurture creativity in others who may just be starting out and need guidance and encouragement the most.
In what ways do you nurture your creativity? Are there rituals, boundaries, or environments that help it thrive?
Beth Williams:
I thrive with rituals and routines. Physically caring and nurturing my living pieces is the most important one. Practising care for life outside of myself, through my living textiles, allows me to slow down. Often, I have to wait for things to sprout on their own. Nature grows and lives on its own terms – you can help it out, but you can’t force it to do what it’s not ready for. Each piece takes its own time and path, but that doesn’t mean it’s more successful than another. Building in that ritual of caring for my non-human collaborators has allowed me to carry those practices into my personal and professional life. If I’m letting my work evolve at its own pace, then why can’t I do the same? Through this, I’ve been able to build an environment where I, too, can flourish. I hope it’s a compassionate and inviting place others can enjoy visiting.
Christina Mitrentse:
Yes indeed, I have established certain rituals. My daily routine is to go to the studio at specific times – consistency helps me train my mind. Keeping a journal with ideas and sketches can stimulate ideas before diving into bigger, deeper projects. Creating boundaries and minimising distractions (like social media) during creative periods or when preparing a solo show helps me maintain deep focus.
A well-organised space can enhance my focus. Using timers to maintain focused bursts of creativity followed by breaks in nature – I love spending time outdoors. Nature walks and travelling in nearby woods and the seaside refresh my mind and inspire me. Regularly reflecting on my thoughts and feelings helps me process emotions and spark new ideas. Collaborating with other creative professionals or co-curating is very enjoyable. Feedback and sharing work with trusted peers and curators have opened up new avenues. Attending exhibitions regularly and experiencing different cultures has broadened my creative horizons.
Sam Holmes:
Absolutely, the most important environment for nurturing my creativity is being outdoors. I’ve always struggled with being indoors, especially on beautiful days, and this was something I found particularly difficult during school and university, where I was expected to work inside traditional studio settings. That tension is what ultimately led me to develop my practice in nature. Making jewellery outside, whether in a forest, on a mountain, or at my garden bench, has transformed my creative process in ways I never anticipated. The natural surroundings ground me, fuel my imagination, and shape the work itself. It’s become more than just a setting – it’s an integral part of my creative rhythm and a source of constant inspiration.
Burçak Yakıcı:
When I first heard your questions, I had an immediate flashback – not to gardens as symbolic spaces, but to the actual gardens where I used to breathe and reflect. As someone with a background in language studies, my mind instinctively turns to the meanings of words before their metaphors. The word garden first evoked for me the real places where I paused to find myself: the Botanical Garden in Strasbourg and in Cambridge, and the small gardens I stumbled upon in Paris. These were the places of my long walks, where I would stop to ask myself what I truly wanted to do with my life. I remember moments of reflection at different stages of my life: at 25, at 30, and now, approaching 40. Once again, I feel I’m in the midst of a transformation. During my recent curatorial research trip to Denmark, supported by the Danish Arts Foundation, I especially sought out encounters with artists in the countryside, where I could experience their work in its natural context. Exploring textile as a medium of care and resistance, I reflected once again on how environments, whether gardens or conversations, nurture slow thinking and meaningful creation.
Jessica Hickman-Woolcott
In order to nurture your creativity, you need to nurture your practice. Work itself is a ritual, a ritual being a repeated, structured sequence of actions or behaviours – so it’s important to just be in the studio and be working. Sometimes, though, as with any job, this is easier and more rewarding when you are surrounded by good people who know what they are doing, and a community of peers that can help out when questions need to be answered. There is an old adage that goes something like, if you want to learn something, then teach it. I believe the best way to nurture one’s own creativity is to encourage and nurture it in others.
Do you think the concept of a “seasonal cycle” applies to an artistic career? How do you experience periods of dormancy, bloom, or regrowth?
Beth Williams:
My cycles are a lot more up and down than I would like, but that’s life! I know with my disability, especially with my mental health, I might cycle more frequently and intensely than others. However, I’ve learned the dormant phases are usually a sign I need to slow down and take a break. In periods of dormancy, I like to disconnect from my practice to give my mind and body time to reset. Usually, I know it’s time for regrowth when I start to see inspiration everywhere – it’s also when I find the things that inspire me the most. It’s always unexpected, but it fuels the next season of work.
Christina Mitrentse:
Absolutely, the concept of a seasonal cycle is highly applicable to an artistic career. In periods of dormancy, I reflect and recharge. I explore new ideas, learn new techniques, or spend time in nature, which are so essential for future growth. In periods of bloom, when ideas flourish and projects come to fruition through exhibitions – i.e. my latest solo show Wood Wide Web – I feel energised and produce a lot of work. After a bloom, I usually might experience a period of refinement, working on what has been created and integrating feedback.
Personally, experiencing these cycles can be both exhilarating and challenging. Dormancy can feel frustrating, but understanding that such phases are natural can alleviate pressure. Each cycle brings new insights and skills, allowing for richer and more profound work in future blooms. Engaging with other artists and curators during these cycles can provide support and encouragement, reminding one that they’re not alone in this journey.
Sam Holmes:
I believe the concept of a “seasonal cycle” fits an artistic career well. Creativity has its own seasons – times of full bloom, when ideas flow easily – and dormant periods – when progress slows. At first, I feared these quiet phases, worried I was losing direction. But I’ve learned they’re essential for rest, reflection, and gathering new ideas. These slower times often lead to meaningful growth and fresh perspectives. Trying to stay in constant “full bloom” is unsustainable. During dormant phases, I reconnect with why I create. When I return to work, it feels more grounded and intentional. Accepting this cycle has helped me trust the natural ebb and flow of creativity and embrace all phases as part of my artistic journey.
Burçak Yakıcı:
It might apply when we think of the cycles of reflection and production, but I don’t believe every artist experiences this rhythm in the same way. For many artists, especially emerging ones, the so-called cycles are often shaped by the realities of the funding application process, which can feel like an endless loop. In curatorial practice, it can be exhausting to constantly express your enthusiasm, explain your vision, and convince a new institution each time.
What keeps me grounded beyond these cycles is the exchange of ideas and the energy that comes from meaningful encounters. I often engage in long conversations with artists on the philosophy of language, and from time to time, “as a ritual”, I join contact improvisation dance workshops where I reconnect with my body and the community. These moments boost my thinking and creativity. They give me a sense of fulfilment and an indescribable energy flow.
Jessica Hickman-Woolcott:
The ebb and flow of ideas and the expression of those ideas is inevitable. However, there are some things that can be done to mitigate against the peaks and troughs, though. Partly formed ideas recorded in sketch books or photographs, or writings, become fully formed when combined with other notes you have made or will make in the future. Creative dormancy is somewhat of a fallacy if you have a structured work practice and routine, though.
What would you say to other artists going through a “dormant season”? Is there anything that helped you trust the slower phases and believe that growth would come again?
Beth Williams:
Learning to trust slower phases is anxiety-inducing; it still affects me a little, especially when slowing down also feels like you’re losing income and momentum. The best thing is to try and push through that and remind yourself that slowing down comes hand in hand with long-term growth. Trust me, as a disabled working-class artist, I get it! But you can’t make the work you love and connect to others through it if you’re too burnt out to create. You will feel so much better once you enter a new period of growth. Nature has periods of dormancy and growth, and we are part of it. Ups, downs, and change are a constant in life.
You don’t have to entirely disconnect from your creativity; have some fun with it! Go look for inspiration or create just because it’s fun. You never know what will filter into your work later on. Once you get through one period of dormancy, you can get through the next one a little easier.
Christina Mitrentse:
Experiencing a “dormant season” as an artist can be daunting, but it’s also an essential part of the creative journey. Over time, a few insights helped me move through this phase:
I recognised that periods of stagnation can be crucial for reflection and renewal. I used this time to explore new ideas, techniques, and mediums without the pressure to produce. I trusted that this phase was temporary and necessary for long-term growth.
I connected with other artists, attended residencies and workshops, and immersed myself in different art forms – these new experiences sparked fresh ideas. Instead of aiming for a big project, I focused on smaller, manageable tasks. This helped me build momentum and reminded me that progress was still happening. I tried to be kind to myself during these slower times, remembering that my worth isn’t solely defined by my output. I also reflected on previous dormant phases and how they eventually led to breakthroughs. Finally, documenting my thoughts and feelings during this time helped me clarify my emotions and served as a reminder of the journey I’m on.
Sam Holmes:
I would say, don’t mistake dormancy for failure. Growth often happens quietly beneath the surface. I’ve learned that trying to force creativity when the spark isn’t there only leads to burnout. The times I’ve felt disconnected from my work were the same times I needed to step back, live a little, and reconnect with what inspires me. What helped most was allowing myself to pause without guilt, taking time to travel, spend time with friends, and not put pressure on outcomes. It reminded me that creativity isn’t a constant output – it’s a rhythm. Trust that a slower phase isn’t the end, it’s just part of the process. When the time is right, the energy to create returns, often with more clarity and purpose than before.
Burçak Yakıcı:
I would tell them to take care of themselves. A dormant season does not mean creativity has disappeared; it’s a period when something is quietly growing. Personally, I cannot constantly produce projects with full conviction, with the kind of deep belief that I seek in my work. I need long periods of reflection, of turning inward. But even in those quieter times, I continue creating in my own way. I write – often a lot. I recently wrote a French-language exhibition review on Asunción Molinos Gordo: The Peasant, the Scholar and the Engineer at Jameel Arts Centre, which unexpectedly took me back to my childhood memories of agriculture and the Syrian countryside. Every text I write carries something of myself, my personal and cultural surroundings.
Similarly, when writing about the exhibition intersection of queer disability and art at Nikolaj Kunsthal in Copenhagen, I found myself reflecting on my relationships with friends and family members who live with disabilities. Another meaningful part of my recent journey was working as the MENA and Türkiye liaison curator for Looking Forward in London, where we explored new curatorial dialogues from a decolonial perspective. This role challenged me to rethink curatorial frameworks and build bridges across regions and practices. And lastly, writing allows me to stay connected and to keep reflecting, even when I am not actively curating an exhibition. I keep a list of ideas and projects, like seeds lying dormant, waiting for the right season to emerge.
Jessica Hickman-Woolcott:
Keep looking, listening, and stay curious – the desire to expand your knowledge and grow is key – challenge yourself, and, if necessary, find a good teacher or mentor. Surround yourself with like-minded individuals and those who know things that you as yet do not understand. Your purpose should be to articulate the meaning in what you are currently experiencing or observing, and that is ever-present.
Meet the interviewees:
Beth Williams is a London and West Sussex-based artist whose work fuses fashion, sculpture, and sustainable design. A graduate of Central Saint Martins (BA, 2022) and the Royal College of Art (MA, 2023), Beth explores themes of accessibility, care, and co-existence through her distinctive use of knitwear and living textiles. Her creations evolve alongside her, often forming part of collaborative or growing installations that challenge conventional fashion systems. Recognised by Dazed & Confused and featured during the London Design Festival, Beth is building a creative community rooted in empathy and transformation.
More: Website
Christina Mitrentse is a Greek interdisciplinary artist, curator, and educator. Her practice reimagines the book as both object and concept – using it as a vessel to explore identity, knowledge, and collective memory. She is the founder of ongoing international projects like Add To My Library and Bibliographic Data Flow, and has exhibited in over 200 group and 22 solo exhibitions worldwide, including at Tate Modern, EMST, and the Royal Academy. With an MA in Fine Art from Chelsea College of Art and a background in art education, Christina also supports emerging artists through curatorial platforms across Europe. Her work is held in numerous international public and private collections.
More: Website
Sam Holmes is a jewellery designer whose work is deeply inspired by nature. A graduate of Manchester School of Art, Sam blends traditional craftsmanship with a passion for the outdoors, creating pieces that reflect the textures, rhythms, and forms of the natural world. Each item she makes is a response to time spent in the landscape – walking, collecting, observing – and carries with it a sense of place and presence. Her jewellery isn’t just decorative; it’s an invitation to connect with the environment and carry that connection into everyday life.
More: Website
Burçak Yakıcı is a curator, writer, and academic whose work is shaped by a life lived across multiple cultures, including time spent in Baghdad, Geneva, Aleppo, and Strasbourg. She holds a PhD in philosophy and translation from the University of Strasbourg and teaches Curatorial Studies at Bilkent University in Turkey. Her independent curatorial platform, Oasis Curatorial, launched in the UK in 2023, is committed to cross-disciplinary research, social engagement, and global collaboration. Her curatorial projects often bridge art with literature, language, and politics, and have been supported by international institutions such as the Goethe-Institut and Danish Arts Foundation. Burçak’s writing appears regularly in both academic journals and contemporary art publications.
Based in the French countryside at the Château de Puyguiller, Jessica Hickman-Woolcott is a jeweller and silversmith with over a decade of hands-on experience. Trained at Kingham Jewellery School and the historic Guild of Handicraft, she has developed a wide-ranging skillset that spans fine jewellery to large-scale silverware. After years of designing commissioned works and teaching in the UK, Jessica returned to her roots as an educator by founding the Cognac Jewellery School in 2022. Her school offers immersive jewellery-making experiences from a fully equipped workshop housed in a former forge, where traditional techniques meet personal creativity.
More: Website
Rozwój, zanik, odnowa.
Przewodnik artystyczny po cyklach życia twórczego.
W życiu każdego artysty występują różne okresy, momenty rozkwitu, stagnacji i nagłego odrodzenia. Zapytaliśmy ich, czym jest dla nich rozwój, kiedy czuli się najbardziej kreatywni i jak radzą sobie z brakiem weny. Oto szczery, głęboko ludzki przewodnik po zawiłym terenie praktyki artystycznej: historie przełomów, wypalenia i powrotu do formy.
Zaprosiliśmy pięciu artystów – Beth Williams, Christinę Mitrentse, Sam Holmes, Burçak Yakıcı i Jessicę Hickman-Woolcott – do refleksji nad ich osobistymi cyklami twórczymi. Ich słowa pokazują, jak sztuka, podobnie jak ogród, rozwija się właśnie w sposób cykliczny – często nieprzewidywalnie, czasem boleśnie, ale zawsze inspirująco.
Który okres w waszej karierze artystycznej był najbardziej owocny? Jakie warunki – wewnętrzne lub zewnętrzne – umożliwiły ten rozwój?
Beth Williams:
Prawdopodobnie jest to właśnie teraz! Niedawno zaczęłam swoją pierwszą rezydencję artystyczną, która wcześniej była dla mnie nieosiągalna ze względu na moją niepełnosprawność i stan zdrowia psychicznego. Dało mi to przestrzeń do realizacji wielu rzeczy, o których wcześniej tylko marzyłam. Starannie dbam o swoją twórczość, pozostając wierna swojej tożsamości, a energia tego miejsca pozwala jej “rozkwitnąć”. Przestrzeń do pracy przystępna dla każdego naprawdę zmienia wiele! Ponadto otaczają mnie inni artyści, których praktyki są zarówno podobne, jak i bardzo różne od mojej. Możliwość współpracy z nimi owocuje rozwojem w najbardziej nieoczekiwanych obszarach.
Christina Mirentse:
Moje doświadczenie związane z życiem i pracą jako artystka interdyscyplinarna i niezależna kuratorka w Londynie między 2001 a 2021 rokiem było najbardziej znaczącym i płodnym okresem w moim życiu artystycznym. Tętniąca życiem londyńska scena artystyczna, przystępność zasobów i silna społeczność sprawiły, że było to dla mnie produktywne środowisko. Koncentracja światowej sławy szkół artystycznych, muzeów, galerii i sal wystawowych zapewniła mi niezrównane możliwości nauki, nawiązywania kontaktów, inspiracji i tworzenia, zwłaszcza w dziedzinie tak zwanej sztuki książki.
Co więcej, duża międzynarodowa społeczność, publiczność spragniona kultury i kwitnąca branża kreatywna przyczyniły się do stworzenia dynamicznej i sprzyjającej atmosfery, która wspomogła mój rozwój artystyczny. Pomimo intensywnej konkurencji na scenie artystycznej, miałam jedenaście indywidualnych wystaw i uczestniczyłam w około dwustu wystawach zbiorowych w galeriach, muzeach i przestrzeniach publicznych. Byłam również kuratorką dwudziestu trzech wystaw zbiorowych i indywidualnych dla artystów we współpracy z różnymi galeriami i ośrodkami sztuki.
Sam Holmes:
Najbardziej płodny okres mojego życia artystycznego miał miejsce nieco ponad półtora roku temu, kiedy to w pełni poświęciłem się swojej praktyce. Zaczynając od zera, czułem potrzebę konsekwentnego tworzenia i dzielenia się swoją pracą. Już po miesiącu opublikowałem na Instagramie film z mojego drugiego projektu, spodziewając się kilku tysięcy wyświetleń. Zamiast tego szybko przekroczył on 100 000, a ostatecznie osiągnął miliony. To doświadczenie było punktem zwrotnym. Zasięg i reakcje dały mi rozpęd, a jednocześnie czułem głębokie przekonanie, że moje prace mają coś wyjątkowego do zaoferowania. To połączenie motywacji i aprobaty stworzyło idealne warunki do rozwoju i pomogło ukształtować kierunek mojej działalności.
Burçak Yakıcı:
Ostatnie kilka lat było najbardziej owocnym okresem w mojej karierze kuratorskiej. Był to czas pełnego oddania się interdyscyplinarności, łączącej sztukę współczesną z dziedzinami, które mnie szczególnie interesują: literaturą, językiem i gender studies. Najbardziej inspirujący był dla mnie powolny, staranny proces pracy archiwalnej. Jednym z projektów, o którym chciałabym wspomnieć, jest wystawa fotografii archiwalnych, którą niedawno kuratorowałam, poświęcona podróży Annemarie Schwarzenbach, queerowej ikony, dziennikarki i działaczki antyfaszystowskiej. Kilka lat temu bliski przyjaciel podarował mi jedną z jej powieści, która wywarła na mnie trwałe wrażenie. Pomysł i propozycja wystawy pojawiły się później i od tego momentu zostałam pochłonięta przez jej świat. Spędziłam prawie sześć miesięcy zanurzona w jej pismach, dziennikach podróży, listach i fotografiach, śledząc jej podróż na Wschód. W pewnym sensie było to dla mnie jak medytacyjna izolacja. Myślę, że czasami potrzebuję takich okresów odosobnienia.
Jessica Hickman-Woolcott:
Najbardziej płodnym okresem w życiu każdego artysty powinna być teraźniejszość. Praktyka artystyczna to powtarzająca się seria obserwacji, ewoluująca praktyka eksperymentalna i nieustanne pragnienie wyrażenia znaczenia tego, jak postrzegamy świat poprzez naszą pracę. Wsparcie osób o podobnych poglądach jest ważne, ale kluczowa jest samodzielność i ciężka praca.
“Najbardziej płodnym okresem w życiu każdego artysty powinna być teraźniejszość. Praktyka artystyczna to powtarzająca się seria obserwacji, ewoluująca praktyka eksperymentalna i nieustanne pragnienie wyrażenia znaczenia tego, jak postrzegamy świat poprzez naszą pracę.”
— Jessica Hickman-Woolcott`
Czy pamiętacie moment, w którym coś w twojej praktyce “uschło”, zanikło lub zamarło? Jak to wyglądało i co nastąpiło potem?
Beth Williams:
Jednym z takich momentów było ukończenie studiów. Od dawna marzyłam o karierze w modzie, ale straciłam zamiłowanie do branży. Nie mogłam już dłużej racjonalizować tego, jak traktuje ona pracowników oraz planetę. Napotykałam tak wiele barier dostępności, że wiedziałam, że będę nieszczęśliwa. To był naprawdę trudny okres. Poczucie utraty czegoś, co się kocha, może wpędzić w spiralę negatywnych emocji. Pod wpływem impulsu postanowiłam podjąć studia magisterskie i odbudować swoją praktykę od podstaw. Ten rok pozwolił mi stworzyć mój świat żywych tkanin. Podobnie jak kompost, byłam w stanie wyciągnąć coś dobrego z całego tego bałaganu i stworzyć nowe życie.
Christina Mitrentse:
Było to wtedy, gdy po raz pierwszy zaczęłam pełnoetatowo uczyć sztuk wizualnych i nie miałam wystarczająco dużo czasu, aby wejść do studia i tworzyć. Okres wypalenia artystycznego wydawał się twórczą posuchą. Objawiało się to brakiem motywacji do rozpoczynania nowych projektów i rosnącym niezadowoleniem z dotychczasowej pracy. Ten krótki okres nie był jednak całkowicie negatywny. Był katalizatorem zmian. Zmusił mnie do cofnięcia się o krok i ponownej oceny priorytetów. Proces odnowy nie był linearny, ale ostatecznie doprowadził do bardziej zbalansowanego i zrównoważonego podejścia do tworzenia. Podkreślił znaczenie dbania o siebie, eksperymentowania oraz akceptowania kreatywnych wzlotów i upadków. Zaraz potem odbyła się moja duża wystawa indywidualna zatytułowana Welcome to the Multiverse (“Witaj w multiwersum”).
Sam Holmes:
Po około roku pracy, po ukończeniu pięciu intensywnych projektów jeden po drugim, zacząłem odczuwać twórcze wyczerpanie. Każda praca wymagała co najmniej tygodnia pracy i filmowania, ale pomimo wysiłku zainteresowanie wydawało się spadać. Było to przygnębiające i sprawiło, że zacząłem się zastanawiać, czy tempo, które udało mi się osiągnąć, nie maleje. Aby się zresetować, zrobiłem sobie przerwę i pojechałem z przyjaciółmi w podróż po Nowej Zelandii. Odstąpienie od pracy pozwoliło mi nabrać dystansu. Zdałem sobie sprawę, że projekty, które realizowałem w pośpiechu, były motywowane chęcią zdobycia popularności, a nie prawdziwą energią twórczą. Ta świadomość zmieniła moje podejście do pracy. Teraz skupiam się na ciekawości i przyjemności tworzenia, co przyniosło realną zmianę. Nie tylko w jakości pracy, ale także w tym, jak łączy się ona z innymi.
Burçak Yakıcı:
Prawie niemożliwe jest, aby nie wpływały na nas zewnętrzne czynniki ekonomiczne i polityczne. Nie chodzi tu tylko o globalne kryzysy. Wpływają one również na dom, w którym mieszkasz, okolicę i ulicę, po której chodzisz, oraz całe twoje otoczenie. Wszystkie te elementy kształtują twoje zdrowie psychiczne, czy to na lepsze, czy na gorsze. Bywały chwile, kiedy czułam się przytłoczona pilnymi sprawami i szybkim tempem oczekiwań świata sztuki. Chwile, kiedy moja energia twórcza zdawała się wyczerpywać. W tych okresach nauczyłam się, jak ważne jest otaczanie się ludźmi, którzy podzielają podobne wartości i stawiają na troskę i przemyślaną współpracę. Staram się „przyciągać” takich ludzi do mojego życia i praktyki. W ten sposób znajduję współpracowników i nie poddaję się.
Etyczna praca w dziedzinie sztuki nigdy nie jest łatwa. Wymaga ciągłego kwestionowania, a czasami oznacza odejście od projektów lub instytucji, które nie są zgodne z moimi wartościami. Nauczyłam się, że jest to jedyny sposób, aby moja praktyka pozostała wartościowa.
Jessica Hickman-Woolcott:
Nie była to jedna chwila, ale okres w szkole i po ukończeniu studiów, kiedy decyzja o podjęciu kariery twórczej spotkała się z silnym sprzeciwem osób, które preferują – lub lepiej rozumieją – większą pewność, stabilność i bezpieczeństwo w życiu. Być może przez pewien czas realizacja marzeń o życiu w sztuce wydawała się mało prawdopodobna. Na szczęście znalazłam jednak ludzi, którzy rozumieli i wspierali ideę takiego życia. Szukałam najlepszych nauczycieli, jakich mogłam znaleźć, i otrzymałam dobre wykształcenie. Tam również znalazłam swoją społeczność i zrozumienie, które z kolei zmotywowały mnie do tego, aby starać się zapewnić to samo innym, którzy chcą podążać ścieżką twórczą.
Czy kiedykolwiek nastąpił moment, kiedy musieliście „ograniczyć” swoją praktykę lub całkowicie zmienić kierunek, aby nadal się rozwijać? Co doprowadziło do tej transformacji?
Beth Williams:
Ostatnie dwa lata były pełne ograniczeń! Rozpoczęcie działalności i doprowadzenie jej do stanu, w którym jest nie tylko zrównoważona, ale także stabilna finansowo, było wyzwaniem. Nauka pracy zawodowej z uwzględnieniem moich potrzeb w zakresie dostępności, przy jednoczesnym poszukiwaniu i równoważeniu nowych źródeł dochodów, również okazała się trudna. Nikt nie jest w stanie podać dokładnego przepisu na sukces artystyczny. Nie można też przygotować nikogo na wszystkie role, które trzeba pełnić.
Mam tak wiele pomysłów i ścieżek, którymi chcę podążać. Ważne jest, aby spróbować dokonać selekcji i ograniczyć się do tego, z czym potrafię sobie poradzić i co muszę robić, aby się utrzymać. Powoli nabieram wprawy w tym zakresie, ostrożnie usuwając to, co niepotrzebne, zamiast działać na oślep.
Christina Mitrentse:
Tak, okres znaczących zmian w mojej praktyce artystycznej wiązał się z przejściem od rysunków na papierze do prac opartych na tekście (moja seria “Book-scape”), w których tworzę mozaiki przy użyciu prawdziwych książek w twardej oprawie oraz z wykorzystaniem prawdziwych pni drzew (seria Wood Log). Wymagają one interaktywnego podejścia, motywowanego chęcią lepszego nawiązania kontaktu z odbiorcami i zgłębienia istotnych kwestii ekologicznych poprzez las. Ta transformacja została zapoczątkowana rosnącym zainteresowaniem wizualnym opowiadaniem historii, a także świadomością, że moje dotychczasowe podejście ograniczało potencjalny wpływ i zasięg moich pomysłów. Rzeczywisty materiał, jakim jest książka i drewno, tworzy obecnie dynamiczne doświadczenia i interaktywność dla odbiorców, co prowadzi do globalnej debaty.
Sam Holmes:
Tak, w pewnym momencie zdałem sobie sprawę, że skala i intensywność moich większych projektów oraz czas potrzebny do ich realizacji nie są do udźwignięcia, jeśli chcę utrzymać się z mojej działalności. Każda praca wymagała znacznego nakładu czasu, energii i zasobów, a ja wiedziałem, że kontynuowanie tej drogi ostatecznie doprowadzi mnie do wypalenia. Ta świadomość skłoniła mnie do celowej zmiany kierunku. Zbudowałem piękny stół warsztatowy w moim ogrodzie, który pozwolił mi pozostać w kontakcie z naturą – co jest istotną częścią mojego procesu twórczego – a jednocześnie zapewniał mi dedykowaną przestrzeń do tworzenia mniejszych, łatwiejszych w realizacji dzieł. Ta zmiana pozwoliła mi eksperymentować z różnymi stylami, stworzyć spójną kolekcję i nagrywać krótsze, częstsze filmy. Ostatecznie pomogło mi to przejść od tworzenia pojedynczych dzieł artystycznych do zbudowania zrównoważonej marki biżuterii bez naruszania istoty mojej działalności.
Burçak Yakıcı:
Dorastając w bardzo różnych miejscach – Moskwie pod koniec lat osiemdziesiątych, Genewie i Syrii pod koniec pierwszej dekady dwudziestego pierwszego wieku – dostosowywałam się do ducha każdego z tych miejsc oraz do różnorodnych tożsamości i społeczności, które ukształtowały moje postrzeganie świata. Byłam świadkinią zmian, które bywały czasem subtelne, a czasem radykalne, i nauczyłam się odczytywać otoczenie: obserwować, jak systemy kształtują życie ludzi i jak my, jako jednostki, próbujemy się w nich poruszać, a niekiedy się im przeciwstawiać. Jako dziecko często odczuwałam dyskomfort, próbując dorastać w strukturach, które nie do końca wydawały mi się moimi własnymi. To ukształtowało moje pragnienie zrozumienia i być może przekształcenia tych struktur poprzez moją pracę kuratorską.
Najbardziej znaczące zmiany w mojej praktyce nastąpiły jednak w ciągu ostatnich dziesięciu lat. Nie nastąpiły one z dnia na dzień, ale kształtowały się pod wpływem spotkań, doświadczania zarówno radości, jak i trudności. To, co naprawdę zmieniło moją praktykę, to projekty i wystawy, w których sztuka stała się przestrzenią wspólnoty, praca nad projektami społecznymi i zrównoważonymi, a zwłaszcza współpraca z kobietami, które doświadczyły migracji i wysiedlenia.
Jessica Hickman-Woolcott:
Pomimo stworzenia wielokrotnie nagradzanej marki biżuterii i wykonania wyrobów jubilerskich oraz srebrnych przedmiotów dla znanych osobistości, prawdziwe olśnienie nastąpiło, gdy zdałam sobie sprawę, że aby w pełni rozwinąć się jako artystka, najlepszym sposobem wykorzystania mojej kreatywności jest dzielenie się swoją wiedzą i umiejętnościami z innymi. Sztuka nie może istnieć w próżni. Musi być pielęgnowana i kultywowana. Mam teraz szczęście, że mogę wspierać i pielęgnować kreatywność innych, którzy dopiero zaczynają i najbardziej potrzebują wskazówek i zachęty.
W jaki sposób pielęgnujecie swoją kreatywność? Czy istnieją jakieś rytuały, ramy lub środowiska, które pomagają jej rozkwitnąć?
Beth Williams:
Rozwijam się dzięki rutynie i rytuałom. Najważniejsze jest dla mnie dbanie o moje żywe dzieła i pielęgnowanie ich. Praktykowanie troski o życie poza mną samą, poprzez moje żywe tkaniny, pozwala mi zwolnić tempo. Często muszę czekać, aż rzeczy same wykiełkują. Natura rośnie i żyje według własnych zasad – można jej pomóc, ale nie można jej zmusić do czegoś, na co nie jest gotowa. Każdy element potrzebuje czasu i podąża własną ścieżką, ale nie oznacza to, że jest bardziej wartościowy od innych. Wprowadzenie rytuału dbania o moich nie-ludzkich współpracowników pozwoliło mi przenieść te praktyki do życia osobistego i zawodowego. Jeśli pozwalam mojej pracy ewoluować we własnym tempie, to dlaczego nie mogę zrobić tego samego? Dzięki temu udało mi się stworzyć środowisko, w którym ja również mogę się rozwijać. Mam nadzieję, że jest to miejsce pełne współczucia i przyjazne, które inni chętnie odwiedzają.
Christina Mitrentse:
Tak, rzeczywiście, opracowałam pewne rytuały. Moja codzienna rutyna polega na chodzeniu do studia o określonych porach. Konsekwencja pomaga mi ćwiczyć umysł. Prowadzenie dziennika z pomysłami i szkicami może pobudzać kreatywność przed rozpoczęciem większych, bardziej złożonych projektów. Wyznaczanie granic i minimalizowanie czynników rozpraszających uwagę (takich jak media społecznościowe) podczas okresów twórczych lub przygotowań do wystawy indywidualnej pomaga mi utrzymać głęboką koncentrację.
Dobrze zorganizowana przestrzeń również pomaga mi się skupić. Używam minutników, aby utrzymać skupienie podczas twórczych sesji, a następnie robię przerwy na łonie natury. Uwielbiam spędzać czas na świeżym powietrzu. Spacery i wycieczki do pobliskich lasów i nad morze odświeżają mój umysł i inspirują mnie. Regularne refleksje nad moimi myślami i uczuciami pomagają mi przetwarzać emocje i inspirują nowe pomysły. Współpraca z innymi twórcami lub współkuratorowanie jest bardzo satysfakcjonujące. Informacje zwrotne i dzielenie się pracami z zaufanymi kolegami i kuratorami otworzyły mi nowe perspektywy. Regularne uczestnictwo w wystawach i poznawanie różnych kultur poszerzyło moje horyzonty twórcze.
Sam Holmes:
Oczywiście, najważniejszym środowiskiem dla rozwoju mojej kreatywności jest przebywanie na świeżym powietrzu. Zawsze miałem problem z przebywaniem w pomieszczeniach, zwłaszcza w słoneczne dni. I było to dla mnie szczególnie trudne w szkole i na studiach, gdzie oczekiwano ode mnie pracy w tradycyjnych warunkach. To napięcie doprowadziło mnie ostatecznie do rozwoju mojej praktyki twórczej wśród natury. Tworzenie biżuterii na świeżym powietrzu, czy to w lesie, w górach, czy na ławce w ogrodzie, zmieniło mój proces twórczy w sposób, którego nigdy się nie spodziewałem. Otoczenie natury pozwala mi się uziemić, pobudza moją wyobraźnię i kształtuje samą pracę. Stało się czymś więcej niż tylko scenerią/ Jest integralną częścią mojego rytmu twórczego i źródłem nieustannej inspiracji.
Burçak Yakıcı:
Kiedy po raz pierwszy usłyszałam twoje pytania, natychmiast przypomniały mi się nie ogrody jako przestrzenie symboliczne, ale rzeczywiste ogrody, w których oddychałam i rozmyślałam. Jako osoba z wykształceniem filologicznym, instynktownie zwracam uwagę na znaczenie słów, a nie na ich metafory. Słowo “ogród” wywołało we mnie najpierw skojarzenia z prawdziwymi miejscami, w których zatrzymywałam się, aby odnaleźć siebie: ogrodem botanicznym w Strasburgu i Cambridge oraz małymi ogródkami, na które natknęłam się w Paryżu. Były to miejsca moich długich spacerów, gdzie zatrzymywałam się, aby zadać sobie pytanie, co naprawdę chcę robić w życiu. Pamiętam chwile refleksji na różnych etapach mojego życia: w wieku dwudziestu pięciu, trzydziestu lat i teraz, gdy zbliżam się do czterdziestu. Po raz kolejny czuję, że jestem w trakcie przemiany. Podczas mojej ostatniej podróży badawczej do Danii, wspieranej przez Danish Arts Foundation, poszukiwałam spotkań z artystami na wsi, gdzie mogłabym doświadczyć ich pracy w ich naturalnym środowisku. Badając tkaniny jako medium troski i oporu, po raz kolejny zastanawiałam się nad tym, jak otoczenie, czy to ogrody, czy rozmowy, sprzyja powolnemu myśleniu i znaczącej twórczości.
Jessica Hickman-Woolcott
Aby pielęgnować swoją kreatywność, trzeba pielęgnować swoją praktykę. Praca sama w sobie jest rytuałem, a rytuał to powtarzająca się, ustrukturyzowana sekwencja działań lub zachowań, dlatego ważne jest, aby po prostu być w pracowni i pracować. Czasami jednak, jak w przypadku każdej pracy, jest to łatwiejsze i bardziej satysfakcjonujące, gdy otaczają cię dobrzy ludzie, którzy wiedzą, co robią, oraz społeczność osób zajmujących się tym, co ty, która może pomóc, gdy pojawiają się pytania. Jest takie stare powiedzenie, które brzmi mniej więcej tak: jeśli chcesz się czegoś nauczyć, naucz tego innych. Uważam, że najlepszym sposobem na pielęgnowanie własnej kreatywności jest zachęcanie do niej i ws[ieranie jej u innych.
“Jeśli pozwalam mojej pracy ewoluować we własnym tempie, to dlaczego nie mogę zrobić tego samego? Dzięki temu udało mi się stworzyć środowisko, w którym ja również mogę się rozwijać. Mam nadzieję, że jest to miejsce pełne współczucia i przyjazne, które inni chętnie odwiedzają.”
— Beth Williams
Czy uważacie, że koncepcja “cyklu sezonowego” ma zastosowanie w karierze artystycznej? Jak doświadczacie okresów uśpienia, rozkwitu lub odrodzenia?
Beth Williams:
Moje cykle są znacznie bardziej zmienne, niż bym tego chciała, ale takie jest życie! Wiem, że z uwagi na moją niepełnosprawność, a zwłaszcza zdrowie psychiczne, moje “cykle” mogą być częstsze i intensywniejsze niż u innych osób. Nauczyłam się jednak, że fazy uśpienia są zazwyczaj znakiem, że muszę zwolnić tempo i zrobić sobie przerwę. W tym czasie lubię odłączyć się od swojej pracy, aby dać mojemu umysłowi i ciału czas na zresetowanie się. Zazwyczaj wiem, że nadszedł czas na odrodzenie, kiedy zaczynam dostrzegać inspirację wszędzie, gdzie spojrzę. Wtedy też znajduję rzeczy, które inspirują mnie najbardziej. Zawsze jest to nieoczekiwane, ale napędza kolejny sezon pracy.
Christina Mitrentse:
Zdecydowanie. Koncepcja cyklu sezonowego ma duże zastosowanie w karierze artystycznej. W okresach spoczynku myślę i ładuję baterie. Poszukuję nowych pomysłów, uczę się nowych technik lub spędzam czas na łonie natury, co jest niezbędne dla przyszłego rozwoju. W okresach rozkwitu, kiedy pomysły kiełkują, a projekty owocują wystawami, jak moja ostatnia wystawa indywidualna Wood Wide Web [dosłownie “Drewniana sieć”, gra słów “World Wide Web”, sieć ogólnoświatowa, w skrócie WWW – przypisek redakcji], czuję się pełna energii i tworzę wiele prac. Po tym okresie zazwyczaj przechodzę przez fazę udoskonalania, pracując nad tym, co zostało stworzone, i uwzględniając opinie innych.
Z osobistego doświadczenia wiem, że przechodzenie przez te cykle może być zarówno ekscytujące, jak i trudne. Okresy stagnacji mogą być frustrujące, ale zrozumienie, że są one naturalne, może łagodzić presję. Każdy cykl przynosi nowe spostrzeżenia i umiejętności, pozwalając na bogatszą i głębszą pracę w przyszłości. Kontakt z innymi artystami i kuratorami podczas tych cykli może zapewnić wsparcie i zachętę, przypominając, że nie jesteśmy sami w tej podróży.
Sam Holmes:
Uważam, że koncepcja „cyklu sezonowego” dobrze pasuje do kariery artystycznej. Kreatywność ma swoje pory roku – okresy pełnego rozkwitu, kiedy pomysły płyną łatwo, oraz okresy uśpienia, kiedy postępy są wolniejsze. Początkowo obawiałem się tych spokojnych faz, martwiąc się, że tracę kierunek. Jednak nauczyłem się, że są one niezbędne do odpoczynku, refleksji i zbierania nowych pomysłów. Te spokojniejsze okresy często prowadzą do znaczącego rozwoju i świeżego spojrzenia. Próba utrzymania stałego „pełnego rozkwitu” jest niemożliwa. Podczas faz uśpienia ponownie łączę się z powodem, dla którego tworzę. Kiedy wracam do pracy, czuję się bardziej ugruntowany i świadomy. Akceptacja tego cyklu pomogła mi zaufać naturalnym wzlotom i upadkom kreatywności oraz zaakceptować wszystkie fazy jako część mojej artystycznej podróży.
Burçak Yakıcı:
Może to mieć zastosowanie, gdy myślimy o cyklach refleksji i produkcji, ale nie sądzę, aby każdy artysta doświadczał tego rytmu w ten sam sposób. Dla wielu artystów, zwłaszcza tych początkujących, te tak zwane cykle są często kształtowane przez realia procesu ubiegania się o fundusze, który może wydawać się niekończącą się pętlą. W praktyce kuratorskiej ciągłe wyrażanie entuzjazmu, wyjaśnianie swojej wizji i przekonywanie za każdym razem nowej instytucji może być wyczerpujące.
To, co pozwala mi pozostawać w równowadze poza tymi cyklami, to wymiana pomysłów i energia płynąca ze wartościowych spotkań. Często prowadzę długie rozmowy z artystami na temat filozofii języka, a od czasu do czasu, „jako rytuał”, biorę udział w warsztatach improwizacji kontaktowej, podczas których ponownie łączę się ze swoim ciałem i społecznością. Te chwile pobudzają moje myślenie i kreatywność. Dają mi poczucie spełnienia i nieopisany przepływ energii.
Jessica Hickman-Woolcott:
Wahania pomysłów i ich ekspresji są nieuniknione. Istnieją jednak sposoby, aby to złagodzić. Częściowo ukształtowane pomysły zapisane w szkicownikach, na zdjęciach lub w tekstach nabierają pełnego kształtu w połączeniu z innymi notatkami, które już sporządziliśmy lub sporządzimy w przyszłości. Jeśli ma się ustrukturyzowaną praktykę pracy i rutynę, twórcza stagnacja jest w pewnym sensie błędnym przekonaniem.
“Te spokojniejsze okresy często prowadzą do znaczącego rozwoju i świeżego spojrzenia. Próba utrzymania stałego „pełnego rozkwitu” jest niemożliwa.”
— Sam Holmes
Co powiedzielibyście innym artystom przechodzącym przez „okres uśpienia”? Czy jest coś, co pomogło wam zaufać wolniejszym fazom i uwierzyć, że ponownie nadejdzie okres rozwoju?
Beth Williams:
Nauka zaufania wolniejszym fazom wywołuje niepokój. Nadal ma to na mnie pewien wpływ, zwłaszcza gdy wydaje się ono oznaczać utratę dochodów i rozpędu. Najlepszym rozwiązaniem jest spróbować to przezwyciężyć i przypomnieć sobie, że spowolnienie idzie w parze z długoterminowym rozwojem. Zaufaj mi, jako artystka z niepełnosprawnością z klasy robotniczej, rozumiem to! Ale nie możecie tworzyć prac, które kochacie, i nawiązywać dzięki nim kontaktów z innymi, gdy jesteście zbyt wypaleni, aby tworzyć. Poczujecie się o wiele lepiej, gdy wejdziecie w nowy okres rozwoju. Natura ma okresy spoczynku i wzrostu, a my jesteśmy jej częścią. Wzloty, upadki i zmiany są nieodłączną częścią życia.
Nie musicie całkowicie odłączać się od swojej kreatywności. Bawcie się nią! Szukajcie inspiracji lub twórzcie tylko dlatego, że sprawia wam to przyjemność. Nigdy nie wiadomo, co później znajdzie się w waszej pracy. Kiedy przejdziecie przez jeden okres spoczynku, następny będzie nieco łatwiejszy.
Christina Mitrentse:
Przechodzenie przez „okres uśpienia” jako artysta może być zniechęcające, ale jest to również istotna część twórczej podróży. Z biegiem czasu kilka spostrzeżeń pomogło mi przetrwać tę fazę. Zdałam sobie sprawę, że okresy stagnacji mogą być kluczowe dla refleksji i odnowy. Wykorzystałam ten czas na zgłębianie nowych pomysłów, technik i mediów bez presji tworzenia. Ufałam, że ta faza jest tymczasowa i niezbędna dla długoterminowego rozwoju.
Nawiązałam kontakty z innymi artystami, uczestniczyłam w rezydencjach i warsztatach oraz zanurzyłam się w różnych formach sztuki. Te nowe doświadczenia zaowocowały świeżymi pomysłami. Zamiast dążyć do realizacji dużego projektu, skupiłam się na mniejszych, łatwiejszych do wykonania zadaniach. Pomogło mi to nabrać rozpędu i przypomniało, że nadal robię postępy. W tych wolniejszych okresach starałam się być dla siebie łagodna, pamiętając, że moja wartość nie zależy wyłącznie od moich osiągnięć. Zastanawiałam się również nad poprzednimi fazami stagnacji i tym, jak ostatecznie doprowadziły one do przełomowych zmian. Wreszcie, dokumentowanie moich myśli i uczuć w tym okresie pomogło mi uporządkować emocje i przypomniało mi o drodze, którą podążam.
Sam Holmes:
Powiedziałbym, żeby nie mylić okresu zastoju z porażką. Rozwój często następuje po cichu, pod powierzchnią. Nauczyłem się, że próby wymuszania kreatywności, gdy nie ma inspiracji, prowadzą tylko do wypalenia. Okresy, w których czułem się oderwany od pracy, były tymi samymi okresami, w których potrzebowałem się wycofać, trochę odpocząć i ponownie połączyć się z tym, co mnie inspiruje. Najbardziej pomogło mi pozwolenie sobie na przerwę bez poczucia winy, poświęcenie czasu na podróże, spędzanie czasu z przyjaciółmi i niewywieranie presji na wyniki. Przypomniało mi to, że kreatywność nie jest stałym wynikiem, ale rytmem. Uwierzcie, że wolniejsza faza nie jest końcem, to tylko część procesu. Kiedy nadejdzie odpowiedni moment, energia do tworzenia powraca, często z większą jasnością i determinacją niż wcześniej.
Burçak Yakıcı:
Powiedziałabym im, żeby dbali o siebie. Okres “uśpienia” nie oznacza, że kreatywność zniknęła. To czas, w którym coś po cichu się rozwija. Osobiście nie jestem w stanie nieustannie tworzyć projektów z pełnym przekonaniem, z głęboką wiarą, której szukam w swojej pracy. Potrzebuję długich okresów refleksji, zwrócenia się do wewnątrz. Ale nawet w tych spokojniejszych czasach nadal tworzę na swój własny sposób. Piszę. Często dużo. Niedawno napisałam w języku francuskim recenzję wystawy zatytułowanej Asunción Molinos Gordo: The Peasant, the Scholar and the Engineer (“Asunción Molinos Gordo: Chłop, uczony i inżynier”) w Jameel Arts Centre, która nieoczekiwanie przeniosła mnie z powrotem do moich dziecięcych wspomnień związanych z rolnictwem i syryjską wsią. Każdy tekst, który piszę, zawiera coś ze mnie samej, z mojego osobistego i kulturowego otoczenia.
Podobnie, pisząc o wystawie poświęconej powiązaniom między niepełnosprawnością osób queer a sztuką w Nikolaj Kunsthal w Kopenhadze, zastanawiałam się nad moimi relacjami z przyjaciółmi i członkami rodziny, którzy żyją z niepełnosprawnością. Kolejnym znaczącym elementem mojej ostatniej podróży była praca jako kuratorka do spraw kontaktów z regionem MENA i Turcją w ramach projektu Looking Forward w Londynie, gdzie badaliśmy nowe dialogi kuratorskie z perspektywy dekolonialnej. Ta rola zmusiła mnie do ponownego przemyślenia ram kuratorskich i budowania mostów między regionami i praktykami. I wreszcie, pisanie pozwala mi pozostać w łączności i kontynuować refleksję, nawet gdy nie zajmuję się aktywnie kuratorowaniem wystawy. Prowadzę listę pomysłów i projektów, które są jak uśpione nasiona, czekające na odpowiednią porę, aby wykiełkować.
Jessica Hickman-Woolcott:
Obserwujcie, słuchajcie i bądźcie ciekawi świata. Chęć poszerzania wiedzy i rozwoju jest kluczowa. Stawiajcie sobie wyzwania i, jeśli to konieczne, znajdźcie dobrego nauczyciela lub mentora. Otaczajcie się osobami o podobnych poglądach i tymi, którzy wiedzą rzeczy, których wy jeszcze nie rozumiecie. Waszym celem powinno być wyrażanie znaczenia tego, czego obecnie doświadczacie lub obserwujecie, a co jest zawsze obecne.
Poznaj rozmówców:
Beth Williams jest artystką mieszkającą w Londynie i West Sussex, której twórczość łączy modę, rzeźbę i zrównoważony design. Absolwentka Central Saint Martins (licencjat, 2022) i Royal College of Art (magister, 2023), Beth zgłębia tematykę dostępności, opieki i współistnienia poprzez charakterystyczne wykorzystanie dzianin i żywych tkanin. Jej dzieła ewoluują wraz z nią, często stanowiąc część wspólnych lub rozwijających się instalacji, które podważają konwencjonalne systemy modowe. Została doceniona przez magazyn Dazed & Confused i zaprezentowana podczas London Design Festival. Tworzy kreatywną społeczność opartą na empatii i transformacji.
Więcej informacji: Strona internetowa
Christina Mitrentse jest grecką artystką interdyscyplinarną, kuratorką i pedagożką. W swojej praktyce artystycznej na nowo definiuje książkę jako przedmiot i koncepcję, wykorzystując ją jako narzędzie do badania tożsamości, wiedzy i zbiorowej pamięci. Jest założycielką trwających międzynarodowych projektów, takich jak Add To My Library (“Dodaj do mojej biblioteki”) i Bibliographic Data Flow (“Bibliograficzny przepływ danych”), a jej prace były prezentowane na ponad dwustu wystawach zbiorowych i dwudziestu dwóch wystawach indywidualnych na całym świecie, między innymi. w Tate Modern, EMST i Royal Academy. Christina posiada tytuł magistra sztuk pięknych Chelsea College of Art oraz wykształcenie w zakresie edukacji artystycznej. Wspiera również początkujących artystów poprzez platformy kuratorskie w całej Europie. Jej prace znajdują się w wielu międzynarodowych kolekcjach publicznych i prywatnych.
Więcej informacji: Strona internetowa
Sam Holmes jest projektantem biżuterii, którego prace są głęboko inspirowane naturą. Jako absolwent Manchester School of Art, Sam łączy tradycyjne rzemiosło z pasją do przyrody, tworząc dzieła odzwierciedlające tekstury, rytmy i formy świata naturalnego. Każdy element, który tworzy, jest odpowiedzią na czas spędzony w plenerze, spacerując, zbierając, obserwując, i niesie ze sobą poczucie miejsca i obecności. Jego biżuteria nie jest tylko ozdobą, ale zaproszeniem do nawiązania kontaktu z otoczeniem i przeniesienia tej więzi do codziennego życia.
Więcej informacji: Strona internetowa
Burçak Yakıcı jest kuratorką, pisarką i pracownicą naukową, której twórczość ukształtowało życie w wielu kulturach, w tym jej czas spędzony w Bagdadzie, Genewie, Aleppo i Strasburgu. Posiada tytuł doktora filozofii i translatoryki Uniwersytetu w Strasburgu. Obecnie wykłada kuratorstwo na Uniwersytecie Bilkent w Turcji. Jej niezależna platforma kuratorska, Oasis Curatorial, powstała w Wielkiej Brytanii w 2023 roku, zajmuje się badaniami interdyscyplinarnymi, zaangażowaniem społecznym i globalną współpracą. Jej projekty kuratorskie często łączą sztukę z literaturą, językiem i polityką i są wspierane przez międzynarodowe instytucje, takie jak Goethe-Institut i Danish Arts Foundation. Teksty Burçak regularnie pojawiają się zarówno w czasopismach akademickich, jak i publikacjach poświęconych sztuce współczesnej.
Mieszkająca we francuskiej wsi Château de Puyguiller Jessica Hickman-Woolcott jest jubilerką i złotniczką z ponad dziesięcioletnim doświadczeniem praktycznym. Kształciła się w Kingham Jewellery School i historycznej Guild of Handicraft, gdzie zdobyła szeroki zakres umiejętności, od tworzenia biżuterii po produkcję srebrnych wyrobów na dużą skalę. Po latach projektowania prac na zamówienie i nauczania w Wielkiej Brytanii Jessica powróciła do swoich korzeni jako pedagożka, zakładając w 2022 roku Cognac Jewellery School. Jej szkoła oferuje intensywne warsztaty jubilerskie w pełni wyposażonym warsztacie mieszczącym się w dawnej kuźni, gdzie tradycyjne techniki spotykają się z indywidualną kreatywnością.
Więcej informacji: Strona internetowa
Przedsięwzięcie finansowane w ramach Krajowgo Planu Odbudowy i Zwiększenia Odporności (KPO) ze środków Unii Europejskiej – NextGenerationEU w ramach inwestycji A2.5.1 “Program wspierania działalności podmiotów sektora kultury i przemysłów kreatywnych na rzecz stymulowania ich rozwoju”.
