[polska wersja językowa poniżej]

Mateusz Kołek’s professional life and artistic work have undergone various transformations, evolved along with exposures to new materials, places, and people, and taken him in as many unexpected directions. 

Once you’ve seen and experienced one of his pieces, you can quickly recognise his unapologetically vibrant, dynamic, yet mesmerising style. Kołek has this imperceptible quality of being entirely himself and distinct in his work, while also translating seamlessly across a myriad contexts, media, subject matter, languages, and industries in ways that continue to captivate viewers and audiences. With strong influences from Polish design, Slavic legends, and Soviet science fiction flicks combined studying the art and the environment of several countries over many trips to Asia (including a four-month stay in Hong Kong), he manages to cultivate a style and voice that is very much his own while bridging nostalgia across multiple cultural contexts with tremendous sensitivity, respectfulness, and nuance. 

As an illustrator who studied art history, and has worked with a number of newspapers, publishers, advertising agencies, fashion companies and corporate clients like Coca Cola, Mazda, ESPN USA, Newsweek while simultaneously maintaining work and projects that are shown across artistic spaces and institutions, Matusz’s unique ability cultivate a consistent voice across his work and weave a compelling sense of humor and sincerity to his work remains a remarkable attribute to his artistic voice to resonate within all different kinds of environments. 

In conversation with the artist, he shares more about his artistic journey, how he has often (sometimes by choice, sometimes out of necessity) navigated changes in his work and professional trajectories, what he’s had to negotiate along the way, and what continues to motivate him today. 

Let’s begin by zooming out and talking about your practice across its impressive breadth: where did you begin, how has it evolved, and what is your focus today?

Mateusz Kołek: My work started with drawing comics as a way of spending my free time. Then, in the early 2000’s, I happened to meet a guy who liked my style and gave me my first job. There, I had to learn programmes like Flash, Illustrator, and Photoshop quickly. Fast forwarding to today, that guy is now my best friend, and I still use Photoshop, with many of those early experiences still having a significant impact on my life and work.

My professional path has taken me to storyboards, ads, editorial illustration, working with all sorts of clients like publishers, fashion brands, the music industry, big companies, small companies, you name it! Now, I’m fortunate that my focus is on my personal work, and primarily documenting my relationship with three cities that have been central to my life: Kraków, Hong Kong, and Tokyo.

Was there a moment when continuing along a previous path felt impossible?

MK: After years of drawing storyboards for TV ads, I felt like there were no more pictures of smiling family members eating yoghurt left in me, and I had to change something. I first published my portfolio online, containing only personal work, and sent it to a platform I respected. 

The next day, I was quite surprised when I started to receive job offers I always dreamed of. The second moment came after a few rewarding years of illustrating the best Polish newspapers and magazines. It was my dream job! But it often only gives you two or three days to come up with a clever, funny, and fresh idea and finish it, even though the corresponding article is in its early stages. I found my driving force to run out of fuel again. After hundreds of illustrations, I needed a slower pace.

What have you had to let go of, conceptually, materially, or professionally, in your work or life as your artistic work evolved?

MK: A few times, in order to make a significant change in my life, or simply to keep my passion alive, I had to let go of all of my clients and hope that the new path would be able to pay my bills. Luckily, I have had no regrets and beyond that, those changes have also rewarded me every time.

How did institutions or peers respond to these shifts, and how did you navigate that?

MK: Each of those shifts made my work more joyful and authentic. The audience could sense that and responded with enthusiasm for the new directions. That’s great fuel for creativity. My drawings became more and more personal, and it opened the door to collaborations with galleries. First, small, independent ones, which eventually led to larger institutions.

“Each of those shifts made my work more joyful and authentic. The audience could sense that and responded with enthusiasm for the new directions. That’s great fuel for creativity.”

How did working in Poland and across international contexts shape these decisions?

MK: Poland has always given me a sense of haven. I feel like I’ve built a strong enough bond with my audience here that I can afford to change my approach to work, if necessary and of interest. With a base like this, I have felt safe and comfortable showing my drawings elsewhere and across different contexts.

Could you share an example or two of risks felt necessary or worth taking, even without guarantees?

MK: Organising my first small exhibition in Hong Kong, which was entirely self-financed, felt like a huge risk. I had no idea if anyone would even show up. However, thanks to that small show, I met Alice Lee, who is the founder of the ZtoryTeller platform. She has since organised many of my solo shows and group exhibitions in Hong Kong and Japan, as well as published my art book and still represents me as a gallery. 

Being visible in Hong Kong gave me a bigger platform upon my return to Poland and Europe more broadly. Larger institutions started to pay attention to my work, which has led to a pretty successful exhibition, Entangled States, at the Manggha Museum of Japanese Art and Technology in Kraków.

Do you understand “success” any differently today?

MK: Being independent, able to make my own decisions, paying my bills, showing my work in my hometown and around the world. Travelling and experiencing new places, staying hungry, and being happy.

Was there a particular medium or area you stepped away from?

MK: Since day one of my professional life, I have used paper, ink, scanners, and Photoshop for colour. These are the best tools and ways for me to deliver what I have in mind. When I started to show my drawings in galleries, I began to wonder if I should go fully analogue. However, each time I experimented with painting, I came to the conclusion that I never liked it, not even when I was in school. It always gave me more frustration than reward. What’s most appealing to me in my work is the possibility to communicate and share my stories, and the medium I use now gives me that.  

A few times, I have received proposals to work with NFTs and AI, but I always felt that I’d rather go more analogue, rather than more digital. And this is for many reasons, including moral ones. Lately, I have had an appetite to try traditional ways of printing, like woodblock or etching.

What have you had to unlearn or relearn along the way?

MK: Almost every day, I relearn that being motivated by other artists can be a great thing, but comparing myself to them is not. 

What advice or insight would you offer to young artists today?

MK: Get as much joy from your work as possible, and try to find ways to keep it that way. If you love something in your work, there will probably be someone else on this planet of ours who will love it too. With that in mind, there’s a lot more sense in following your own quirks than popular trends. Find your own direction and path, and don’t be afraid to evolve with it.

“If you love something in your work, there will probably be someone else on this planet of ours who will love it too. With that in mind, there’s a lot more sense in following your own quirks than popular trends.”

---

Zmiana kierunku.

Kiedy artysta przemyśla na nowo swoją karierę.

Życie zawodowe i twórczość Mateusza Kołka przeszły liczne przemiany, ewoluowały wraz z odkrywaniem nowych materiałów, miejsc i ludzi, zabierając go w nieoczekiwane miejsca.

Kiedy raz zobaczysz i doświadczysz jednego z jego dzieł, szybko dostrzeżesz jego bezkompromisowy, dynamiczny, a jednocześnie hipnotyzujący styl. Kołek ma tę nieuchwytną zdolność bycia całkowicie sobą i wyróżniania się w swojej twórczości, a jednocześnie płynnego przechodzenia między różnymi kontekstami, środkami przekazu, tematami, językami i branżami w sposób, który nieustannie fascynuje widzów i odbiorców. Czerpiąc inspirację z polskiego wzornictwa, słowiańskich legend i radzieckich filmów science fiction, a także studiując sztukę i środowisko różnych krajów podczas licznych podróży do Azji (w tym czteromiesięcznego pobytu w Hongkongu), udało mu się wypracować własny styl i głos, łącząc nostalgię z wieloma kontekstami kulturowymi oraz ogromną wrażliwością, szacunkiem i wyczuciem niuansów. 

Jako ilustrator, który studiował historię sztuki i współpracował z wieloma gazetami, wydawnictwami, agencjami reklamowymi, firmami modowymi i firmami, takimi jak Coca Cola, Mazda, ESPN USA, Newsweek, jednocześnie kontynuując pracę i projekty prezentowane w przestrzeniach artystycznych i instytucjach, Matusz posiada wyjątkową umiejętność kultywowania spójnego stylu w swoich pracach oraz wplatania w nie fascynującego poczucia humoru i szczerości, co pozostaje niezwykłą cechą jego artystycznego wyrazu, rezonującą w różnych środowiskach. 

W rozmowie z nami dzieli się doświadczeniami ze swojej ścieżki artystycznej, tym, jak często (czasem z wyboru, czasem z konieczności) radzi sobie ze zmianami w swojej karierze, tym, co musiał sam wywalczyć po drodze oraz tym, co wciąż go motywuje. 

Zacznijmy od spojrzenia z szerszej perspektywy i omówienia Twojej praktyki w całym jej imponującym zakresie: gdzie zaczynałeś, jak się rozwijała i na czym obecnie się koncentrujesz?

Mateusz Kołek: Zaczynałem od rysowania komiksów w wolnym czasie. Potem, we wczesnych latach dwutysięcznych, spotkałem faceta, który polubił mój styl i dał mi pierwszą robotę. Musiałem szybko nauczyć się obsługi programów takich jak Flash, Illustrator i Photoshop. Dzisiaj jest on moim najlepszym przyjacielem, a ja nadal używam Photoshopu. Wiele z tych wczesnych doświadczeń nadal ma znaczący wpływ na moje życie i pracę.

Moja ścieżka zawodowa zaprowadziła mnie do tworzenia storyboardów, reklam, ilustracji redakcyjnych, współpracy z różnymi klientami, takimi jak wydawcy, marki modowe, przemysł muzyczny, duże firmy, małe przedsiębiorstwa – wszystko, co tylko można sobie wyobrazić! Teraz mam szczęście, że mogę skupić się na swojej prywatnej twórczości, a przede wszystkim dokumentować moje relacje z trzema miastami, które odegrały kluczową rolę w moim życiu: Krakowem, Hongkongiem i Tokio.

Czy był moment, w którym kontynuowanie dotychczasowej ścieżki wydawało się niemożliwe?

M.K.: Po latach rysowania storyboardów do reklam telewizyjnych czułem, że nie mam już w sobie siły, by rysować kolejne obrazki uśmiechniętych rodzin jedzących jogurt. Musiałem coś zmienić. Najpierw opublikowałem w Internecie portfolio zawierające wyłącznie prace osobiste, a następnie wysłałem je do platformy, którą ceniłem. 

Następnego dnia byłem dość zaskoczony, gdy zacząłem otrzymywać oferty pracy, o których zawsze marzyłem. Drugi moment nastąpił po kilku satysfakcjonujących latach tworzenia ilustracji dla najlepszych polskich gazet i magazynów. To była moja wymarzona praca! Jednak często daje ci ona tylko dwa lub trzy dni na wymyślenie sprytnego, zabawnego i świeżego pomysłu oraz jego realizację, mimo że sam artykuł jest dopiero przygotowywany. Znów zabrakło mi siły. Po setkach ilustracji potrzebowałem zwolnić tempo.

Z czego musiałeś zrezygnować – pod względem koncepcyjnym, materialnym lub zawodowym – w swojej pracy lub życiu wraz z rozwojem swojej działalności artystycznej?

M.K.: Kilkakrotnie, aby dokonać znaczącej zmiany w swoim życiu lub by po prostu nie stracić pasji, musiałem zrezygnować ze wszystkich klientów i mieć nadzieję, że nowa droga pozwoli mi opłacić rachunki. Na szczęście nie żałowałem żadnej decyzji, co więcej zmiany te za każdym razem przynosiły mi korzyści.

Jak instytucje i koledzy zareagowali na te zmiany i jak sobie z tym poradziłeś?

M.K.: Każda z tych zmian sprawiła, że moja praca stała się przyjemniejsza i bardziej autentyczna. Publiczność to wyczuła i entuzjastycznie zareagowała na nowe kierunki. To znakomina motywacja dla kreatywności. Moje rysunki stawały się coraz bardziej osobiste, co otworzyło mi drzwi do współpracy z galeriami. Najpierw były to małe, niezależne galerie, które ostatecznie umożliwiły współpracę z większymi instytucjami.

“Każda z tych zmian sprawiła, że moja praca stała się przyjemniejsza i bardziej autentyczna. Publiczność to wyczuła i entuzjastycznie zareagowała na nowe kierunki. To znakomina motywacja dla kreatywności.”

W jaki sposób praca w Polsce i w środowisku międzynarodowym wpłynęła na te decyzje?

M.K.: Polska zawsze była dla mnie bezpieczną przystanią. Wydaje mi się, że zbudowałem tutaj tak silną więź z moją publicznością, że mogę sobie pozwolić na zmianę podejścia do pracy, jeśli jest to konieczne i interesujące. Dzięki takiej bazie czuję się pewnie i komfortowo, pokazując swoje rysunki gdzie indziej i w różnych okolicznościach.

Czy mógłbyś podać przykłady sytuacji, w których uznałeś, że warto podjąć ryzyko, nawet bez gwarancji sukcesu?

M.K.: Organizacja mojej pierwszej małej wystawy w Hongkongu, która była w całości sfinansowana z własnych środków, wydawała mi się ogromnym ryzykiem. Nie miałem pojęcia, czy ktokolwiek się na niej pojawi. Jednak dzięki tej niewielkiej wystawie poznałem Alice Lee, założycielkę platformy ZtoryTeller. Później zorganizowała wiele moich wystaw indywidualnych i zbiorowych w Hongkongu i Japonii, a także opublikowała moją książkę o sztuce i nadal reprezentuje mnie jako galeria. 

Widoczność w Hongkongu zapewniła mi większą rozpoznawalność po powrocie do Polski i ogólnie Europy. Większe instytucje zaczęły zwracać uwagę na moją twórczość, co zaowocowało dość udaną wystawą „Entangled States” w Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha w Krakowie.

Czy dzisiaj inaczej rozumiesz pojęcie „sukcesu”?

M.K.: Bycie niezależnym, możliwość podejmowania własnych decyzji, opłacanie rachunków, pokazywanie swoich prac zarówno w rodzinnym mieście, jak i na całym świecie. Podróżowanie i poznawanie nowych miejsc, zachowanie głodu wiedzy i bycie szczęśliwym.

Czy kiedykolwiek zrezygnowałeś z jakiegoś konkretnego medium lub dziedziny?

M.K.: Od początku mojej kariery zawodowej używałem papieru, tuszu, skanerów i programu Photoshop do pracy z kolorami. Są to dla mnie najlepsze narzędzia i sposoby na przekazanie tego, co mam w głowie. Kiedy zacząłem pokazywać swoje rysunki w galeriach, zacząłem się zastanawiać, czy nie powinienem przejść całkowicie na technikę analogową. Jednak za każdym razem, gdy eksperymentowałem z malarstwem, dochodziłem do wniosku, że nigdy mi się to tak naprawdę nie podobało, nawet gdy byłem w szkole. Zawsze sprawiało mi to więcej frustracji niż satysfakcji. Najbardziej pociąga mnie w mojej pracy możliwość komunikowania się i dzielenia swoimi historiami, a narzędzia, których obecnie używam, mi to zapewniają.  

Kilkakrotnie otrzymywałem propozycje pracy z NFT i AI, ale zawsze czułem, że wolę bardziej analogowe rozwiązania niż cyfrowe. Wynika to z wielu powodów, w tym moralnych. Od jakiegoś czasu mam ochotę wypróbować tradycyjne metody drukowania, takie jak drzeworyt lub akwaforta.

Czego musiałeś się oduczyć lub nauczyć od nowa?

M.K.: Niemal każdego dnia na nowo uczę się, że inspirowanie się innymi artystami może być wspaniałą rzeczą, ale porównywanie się do nich już niekoniecznie.

Co poradziłbyś młodym artystom?

M.K.: Czerp jak najwięcej radości ze swojej pracy i staraj się robić wszystko, żeby tak pozostało. Jeśli kochasz coś w swojej pracy, to pewnie znajdzie się ktoś na tej planecie, kto też to pokocha. Mając to na uwadze, dużo bardziej sensowne jest podążanie za własnymi upodobaniami niż trendami. Znajdź swoją ścieżkę i nie bój się rozwijać wraz z nią.

“Jeśli kochasz coś w swojej pracy, to pewnie znajdzie się ktoś na tej planecie, kto też to pokocha. Mając to na uwadze, dużo bardziej sensowne jest podążanie za własnymi upodobaniami niż trendami.”

^{Przedsięwzięcie finansowane w ramach Krajowgo Planu Odbudowy i Zwiększenia Odporności (KPO) ze środków Unii Europejskiej – NextGenerationEU w ramach inwestycji A2.5.1 “Program wspierania działalności podmiotów sektora kultury i przemysłów kreatywnych na rzecz stymulowania ich rozwoju”.}