[polska wersja językowa poniżej]
She’s lying there – her body sprawling across the earth. The curves of her belly, breasts, thighs, and face emerge from the land. Though not flesh, her form seems to breathe with the terrain, as if she is both part of it and apart from it. Her belly swells gently from the ground. One eye gazes skyward, the other still hidden beneath the soil. Her lips rest, calm and unhurried. Her elbow bends, the arm relaxed; the legs are long and graceful, thighs thick and grounded. Her breasts rise like hills, nipples textured in cast concrete. Her name is Mater Earth.
The body, its capacity for healing, and the fragile interdependence of living systems are recurring threads in the work of Prune Nourry, whose multidisciplinary practice often draws together science, ritual, and ecology. In Mater Earth (2022) – a 27-meter-long reclining pregnant woman sculpted into the terrain at Château La Coste. These concerns take monumental form, materialising a convergence of the maternal and the environmental –she was “birthed” by the makers over nine months, a slow and intentional creation.
Gestating the Earth: Maternal Body and Cycles of Renewal
Mater Earth is both vast and intimate, her undulating body echoing the curves of the surrounding hills and vineyards, as if grown from the earth she inhabits. Her form was first imagined in 2010 through the photograph of a pregnant woman bathing, when Nourry invited a friend to pose in her studio, submerged in a pool of milk. The surface of the liquid created a soft horizon, revealing only fragments: the curve of a belly, the lift of breasts. From that image, Nourry began sculpting the maternal body not as a whole, but as elemental.
The artwork is constructed from 23,000 terracotta bricks and 8,000 mud bricks, all handmade with the help of a draught horse. Her deep black hue, derived from the ashes of local forest fires, draws on the Romans’ knowledge of their water-repellent and fertile properties. Fire, often seen as destructive, can revitalise soil and stimulate new growth – a principle long recognised in natural ecosystems and used in agricultural and land stewardship practices. In this way, Mater Earth functions much like a garden: it incorporates the remnants of past destruction to nourish new life. The sculpture becomes a living meditation on regeneration, rooted in ecological cycles where decay feeds fertility, and loss is reimagined as renewal.
In Ayurvedic thought, an ancient Indian system of medicine and philosophy, creation is understood through a delicate balance of elemental forces and timing. Life begins not from a single cause, but from the confluence of four conditions: Ritu (the right time), Kshetra (the fertile field or space), Ambu (nourishment or fluid), and Beeja (the seed). These principles offer a generative model that mirrors the rhythms of the garden, human life, and all fertile beginnings. Both the maternal body and the garden are not passive containers of life but attuned, active environments shaped by cycles of preparation, receptivity, and renewal. The maternal is not merely a vessel but a cultivated field – kshetra – made fertile through care, exposure, and even decay. Like a garden, the maternal body is porous to time, fluid, and responsive to its surroundings. Both garden and womb resist linear narratives. They are cyclical, sensual, and always in process.
“The sculpture becomes a living meditation on regeneration, rooted in ecological cycles where decay feeds fertility, and loss is reimagined as renewal.”
This cyclical interplay between the maternal body and the garden draws us to Mater Earth, not as a mythic archetype, but as a breathing, labouring matrix of gestation and erosion. Like the maternal, the Earth is origin, caretaker, and witness –scarred, spent, and endlessly replenished. In many cosmologies, Earth is not a backdrop but an active maternal force – bearing, breaking, nourishing, and grieving. To speak of the womb is to speak of soil: dark, enclosed, teeming with invisible transformations. Mater Earth is not an idealised symbol, but a working body – romanticised, extracted from, and often resisted. Here, the maternal and the earthly collapse into each other, blurring distinctions between body, land, and time.
The Womb as Living Threshold
She invites you: enter her belly. Experience the world from within. At the heart of Mater Earth lies a womb-like interior –an architectural cavity. A glass navel that suggests mitochondria on an embryonic scale, while also recalling the Milky Way from a celestial vantage point. A luminous bridge between microcosm and macrocosm, where the body and the universe mirror one another. The womb becomes a threshold – interior and exterior converging, body and landscape dissolving. Writing about “The Maternal Body” (2015), Professor Clare Hanson notes that it “is a troubling, disruptive body… expanding, dilating, contracting, and expelling”, a mutable form that reflects the shifting terrain of the earth itself. A vital threshold, where what is internal (intuition, gestation, origin) meets what is external (time, culture, memory). Nourry literalises the womb as both sanctuary and interface, underscoring its dual role in creation and communication between worlds.
As such Mater Earth becomes not just a sculpture, but a space of remembering – the maternal body as land, shelter, and liminal zone. This belly, this sanctuary, echoes the garbhagriha – from the Sanskrit garbha (womb/embryo) and griha (house) – the innermost sanctum of a Hindu temple, seat of divine presence and creation’s origin point. In this cosmological architecture, garbha is far more than biology. It is a sacred space: dark, potent, enclosed, and alive with possibility. In Mater Earth, the belly becomes a literal garbhagriha. It is not a metaphor alone; it is experience. In this echo of divine sanctum, Nourry’s work unites maternal and cosmic, body and landscape, spirit and matter.
The body becomes a terrain – an undulating landscape of folds and curves. The earth envelops her, and she breathes through it. As Hanson observes, the maternal is mutable, porous, and always in flux. Pregnancy mediates the transition from biological life to social existence. The maternal body is a hinge, located at the intersection of biology and culture. Nourry extends this notion further: she foregrounds the maternal anatomy as a vessel not only of life, but of protest, memory, and ritual. The shape of Mater Earth can be found elsewhere, repeated, recontextualised.
The Maternal as Monument: Witness, Guardian, Act of Resistance
In Milk Pool (2024), made of bronze and concrete, installed in Manhattan’s contested Elizabeth Street Garden, the maternal body is placed within a fragile, impermanent green space – a literal garden under threat from development. Here, the sculpture becomes more than an artwork: it stands as a guardian, a witness, and a silent act of resistance. Pregnancy is not only a symbol of life and potential, but also of vulnerability, protection, and preparation. A temporality that echoes the nature of the garden itself, which must be nurtured, safeguarded, and allowed to flourish. The garden operates on both literal and metaphorical levels. Literally, it is a communal patch of soil in the heart of the city, a rare urban space for gathering, growing, and breathing. Metaphorically, it embodies the maternal cycle of cultivation, decay, and renewal. Within this space, the maternal form becomes both emblem and intervention.
Her curved, “milk-soaked” body suggests nourishment and care, but also evokes the body’s exposure to depletion and loss, just as the garden stands vulnerable to erasure under the pressures of urban development. To place a pregnant form in this endangered public space is to declare that creation is a political act. It is to insist that care, life, and community are not secondary values, but essential ones, worthy of defence. The figure becomes a threshold presence, embodying both what is at stake and what remains possible. Like the maternal body, the garden is an ecosystem: porous, cyclical, and radically dependent on care. Neither requires protection because they are weak, but because they are generative, and in both, the future is being made.
“The figure becomes a threshold presence, embodying both what is at stake and what remains possible. Like the maternal body, the garden is an ecosystem: porous, cyclical, and radically dependent on care.”
In Petit Cercle de Vie (2021), Prune Nourry revisits the monumental maternal form in a context of profound resilience: the first art exhibition in Ukraine since the full-scale invasion. Shown across three locations – Lviv, Dnipro, and Kyiv – within the 2023 Temporality: Capturing the Transience of the Present Moment series hosted by MOT (Module of Temporality), this installation brought the pregnant figure into landscapes fractured by conflict. The maternal body here becomes a symbol of endurance and regeneration. Just as community gardens reclaim contested urban soil, nurturing life and solidarity, Petit Cercle de Vie plants a womb-like presence in a land marked by violence. The pregnant form embodies both vulnerability and defiance, gestation in a space that risks rupture yet remains fertile. The pregnant figure is a living seed in that metaphorical garden – proof that creation continues despite conflict. By installing this maternal form in Ukraine’s first exhibition since the invasion, Nourry asserts: womanhood, fertility, and the capacity to nurture life are intrinsic acts of resistance. The maternal body resists erasure, asserts continuity, and restores what war seeks to erase – the future itself.
Each of Nourry’s maternal forms, whether submerged in milk, formed from concrete, or embedded in earth, exists in a liminal space between nature and culture, flesh and symbol, intimacy and monumentality. She does not merely depict the maternal; she consecrates it. Her sculptures become sacred, porous vessels through which life, memory, and meaning circulate. In Nourry’s work, you see that the maternal is not only about birth, but about time, erosion, renewal, protest, and place. The womb is not closed, but open. Mater Earth lies sprawling across the hillside, her body vast and intimate. She is not asleep. Her stillness is not passivity – it is potential.
Matka, ogród.
Powstaje z gleby.
Leży tam. Jej ciało rozciągnięte na ziemi. Wyłaniają się krągłości jej brzucha, piersi, ud i twarzy. Chociaż nie jest to ciało, jej sylwetka wydaje się oddychać wraz z terenem, jakby stanowiła jego część, jednocześnie będąc od niego oddzielona. Jej brzuch delikatnie unosi się nad ziemią. Jedno oko spogląda w niebo, drugie nadal pozostaje ukryte. Jej usta są spokojne i zrelaksowane. Łokieć jest zgięty, ramię rozluźnione. Nogi długie i pełne wdzięku, uda grube i mocno osadzone. Jej piersi wznoszą się niczym wzgórza, a sutki mają fakturę betonowego odlewu. Nazywa się Mater Earth.
Ciało, jego zdolność do regeneracji oraz delikatna współzależność żywych systemów to powracające motywy w twórczości Prune Nourry, której multidyscyplinarna praktyka często łączy naukę, rytuał i ekologię. W Mater Earth (2022), 27-metrowej rzeźbie leżącej ciężarnej kobiety wyrzeźbionej w terenie Château La Coste, te kwestie przybierają monumentalną formę, materializując współistnienie macierzyństwa i środowiska. Rzeźba została „urodzona” przez twórców w ciągu dziewięciu miesięcy, w wyniku powolnego i celowego procesu tworzenia.
Nosząc Ziemię w łonie: matczyne ciało i cykle odnowy
Mater Earth jest zarówno ogromna, jak i intymna, a jej falujące ciało przypomina krzywizny otaczających wzgórz i winnic, tak jakby wyrosło z ziemi, którą zamieszkuje. Jej postać została po raz pierwszy wymyślona w 2010 roku na podstawie zdjęcia kąpiącej się ciężarnej kobiety, kiedy to Nourry zaprosiła przyjaciółkę do swojego studia, aby pozowała zanurzona w basenie z mlekiem. Powierzchnia płynu tworzyła miękki horyzont, odsłaniając jedynie fragmenty: krzywiznę brzucha, uniesione piersi. Na podstawie tego obrazu Nourry zaczęła rzeźbić ciało matki nie jako całość, ale jako fragmenty.
Dzieło zostało zbudowane z 23 000 terakotowych cegieł i 8000 cegieł suszonych, wszystkich wykonanych ręcznie przy pomocy konia pociągowego. Głęboka czerń rzeźby, pochodząca z popiołów po lokalnych pożarach lasów, nawiązuje do wiedzy Rzymian o ich właściwościach hydrofobowych i użyźniających. Ogień, często postrzegany jako destrukcyjny, może pobudzić glebę i stymulować nowy wzrost – zasada ta jest od dawna znana w naturalnych ekosystemach i stosowana w praktykach rolniczych i gospodarowaniu gruntami. W ten sposób Mater Earth działa podobnie jak ogród: wykorzystuje pozostałości po dawnych zniszczeniach, aby zasilić nowe życie. Rzeźba staje się żywą medytacją nad regeneracją, jest zakorzeniona w cyklach ekologicznych, w których rozkład sprzyja żyzności, a strata jest przekształcana w odnowę.
“Rzeźba staje się żywą medytacją nad regeneracją, jest zakorzeniona w cyklach ekologicznych, w których rozkład sprzyja żyzności, a strata jest przekształcana w odnowę.”
W ajurwedzie, starożytnym indyjskim systemie medycznym i filozoficznym, stworzenie rozumiane jest jako delikatna równowaga sił żywiołów i czasu. Życie nie zaczyna się od jednej przyczyny, ale od połączenia czterech warunków: Ritu (pora roku), Kshetra (ziemia, gleba), Ambu (woda) i Beeja (nasienie, ziarno). Zasady te tworzą model generatywny, który odzwierciedla rytmy ogrodu, życia ludzkiego i wszystkich płodnych początków. Zarówno ciało matki, jak i ogród nie są biernymi pojemnikami na życie, ale dostosowanymi, aktywnymi środowiskami kształtowanymi przez cykle przygotowań, otwartości i odnowy. Matka nie jest jedynie naczyniem, ale uprawianą ziemią – kshetra – która staje się żyzna dzięki trosce, ekspozycji, a nawet rozkładowi. Podobnie jak ogród, ciało matki jest otwarte na czas, płynne i responsywne na otoczenie. Zarówno ogród, jak i łono opierają się linearnym narracjom. Są cykliczne, zmysłowe i zawsze w trakcie przemiany.
To cykliczne oddziaływanie między ciałem matki a ogrodem przyciąga nas do Mater Earth, nie jako mitycznego archetypu, ale jako oddychającej, pracującej matrycy ciąży i erozji. Podobnie jak matka, Ziemia jest początkiem, opiekunką i świadkinią, naznaczoną bliznami, wyczerpaną i nieustannie odnawianą. W wielu kosmologiach Ziemia nie jest tłem, ale aktywną macierzyńską siłą – rodzącą, niszczącą, odżywiającą i opłakującą. Mówić o łonie to mówić o glebie: ciemnej, zamkniętej, tętniącej niewidzialnymi przemianami. Mater Earth nie jest idealizowanym symbolem, ale działającym ciałem, romantyzowanym, eksploatowanym i często budzącym opór. Tutaj macierzyństwo i Ziemia zlewają się ze sobą, zacierając granice między ciałem, ziemią i czasem.
Łono jako żywy próg
Zaprasza cię: wejdź do jej brzucha. Doświadcz świata od środka. W sercu Mater Earth znajduje się wnętrze przypominające łono, architektoniczna wnęka. Szklany pępek, który przypomina mitochondria w skali embrionalnej, jednocześnie nawiązujący do Drogi Mlecznej z niebiańskiego punktu widzenia. Świetlisty most między mikrokosmosem a makrokosmosem, gdzie ciało i wszechświat są odbiciem siebie nawzajem. Łono staje się progiem – wnętrze i zewnętrze zbiegają się, ciało i krajobraz rozpływają się. Pisząc o matczynym ciele w „The Maternal Body” (“Ciało matki”, 2015), profesorka Clare Hanson zauważa, że „jest to niepokojące, destrukcyjne ciało… powiększające się, rozszerzające, kurczące i wydalające”. Zmienna forma, która odzwierciedla zmieniający się teren samej ziemi. To kluczowy próg, gdzie to, co wewnętrzne (intuicja, ciąża, pochodzenie) spotyka się z tym, co zewnętrzne (czas, kultura, pamięć). Nourry traktuje łono dosłownie jako sanktuarium i pogranicze, podkreślając jego podwójną rolę w tworzeniu i komunikacji między światami.
W ten sposób Mater Earth staje się nie tylko rzeźbą, ale przestrzenią pamięci. Ciało matki jako ziemia, schronienie i strefa liminalna. Ten brzuch, to sanktuarium, nawiązuje do garbhagriha – od sanskryckiego garbha (łono/embrion) i griha (dom) – najgłębszego sanktuarium hinduskiej świątyni, siedziby boskiej obecności i punktu początkowego stworzenia. W tej kosmologicznej architekturze garbha jest czymś znacznie więcej niż tylko biologią. Jest to święta przestrzeń: ciemna, potężna, zamknięta i tętniąca możliwościami. W Mater Earth brzuch staje się dosłowną garbhagriha. Nie jest to tylko metafora, lecz doświadczenie. W tym echu boskiego sanktuarium dzieło Nourry łączy macierzyństwo i kosmos, ciało i krajobraz, ducha i materię.
Ciało staje się terenem – falistym krajobrazem fałd i krzywizn. Ziemia otacza ją, a ona oddycha przez nią. Jak zauważa Hanson, macierzyństwo jest zmienne, przenikalne i zawsze podlega przemianom. Ciąża pośredniczy w przejściu od życia biologicznego do egzystencji społecznej. Ciało matki jest zawiasem znajdującym się na styku biologii i kultury. Nourry rozszerza tę koncepcję. Na pierwszy plan wysuwa anatomię matki jako nośnik nie tylko życia, ale także protestu, pamięci i rytuału. Kształt Mater Earth można znaleźć gdzie indziej, powtórzony, umieszczony w nowym kontekście.
Macierzyństwo jako pomnik: świadek, strażnik, akt buntu
W rzeźbie Milk Pool (“Zbiornik mleka”, 2024), wykonanej z brązu i betonu, zainstalowanej w spornym ogrodzie Elizabeth Street Garden na Manhattanie, matczyne ciało umieszczono w delikatnej, nietrwałej zielonej przestrzeni – dosłownym ogrodzie zagrożonym zabudową. Tutaj rzeźba staje się czymś więcej niż dziełem sztuki: jest strażnikiem, świadkiem i cichym aktem oporu. Ciąża jest nie tylko symbolem życia i potencjału, ale także wrażliwości, ochrony i przygotowania. Tymczasowość, która odbija naturę samego ogrodu, który musi być pielęgnowany, chroniony i który musi mieć możliwość rozkwitu. Ogród funkcjonuje zarówno na poziomie dosłownym, jak i metaforycznym. W sensie dosłownym jest to wspólny kawałek ziemi w sercu miasta, rzadka przestrzeń miejska, gdzie można się spotykać, uprawiać rośliny i pooddychać. W sensie metaforycznym uosabia on matczyny cykl uprawy, rozkładu i odnowy. W tej przestrzeni matczyna forma staje się zarówno symbolem, jak i interwencją.
Jej zaokrąglone, „nasączone mlekiem” ciało sugeruje pożywienie i opiekę, ale także przywołuje na myśl narażenie ciała na wyczerpanie i stratę, podobnie jak ogród jest narażony na zniszczenie pod presją rozwoju urbanistycznego. Umieszczenie postaci w ciąży w tej zagrożonej przestrzeni publicznej jest deklaracją, że tworzenie jest aktem politycznym. Jest to podkreślenie, że opieka, życie i społeczność nie są wartościami drugorzędnymi, ale podstawowymi, wartymi obrony. Postać staje się bytem granicznym, ucieleśniającym zarówno to, co jest zagrożone, jak i to, co pozostaje możliwe. Podobnie jak matczyne ciało, ogród jest ekosystemem: porowatym, cyklicznym i radykalnie zależnym od opieki. Żadne z nich nie wymaga ochrony dlatego, że jest słabe, ale dlatego, że jest płodne, i w obu kształtuje się przyszłość.
W Petit Cercle de Vie (“Mały krąg życia”, 2021) Prune Nourry powraca do monumentalnej matczynej postaci w kontekście siły przetrwania – pierwszej wystawy sztuki w Ukrainie od czasu inwazji na pełną skalę. Prezentowana w trzech lokalizacjach – Lwowie, Dnieprze i Kijowie – w ramach serii Temporality: Capturing the Transience of the Present Moment (“Czasowość: uchwycenie przemijalności chwili obecnej”) organizowanej przez MOT (Module of Temporality) w 2023 roku, instalacja ta przeniosła ciężarną postać do krajobrazów rozdartych konfliktem. Matczyne ciało staje się tu symbolem wytrwałości i odnowy. Podobnie jak ogrody wspólnotowe przejmują sporną miejską glebę, pielęgnując życie i solidarność, Petit Cercle de Vie zasiewa przypominającą łono obecność w ziemi naznaczonej przemocą. Ciało kobiety w ciąży symbolizuje zarówno wrażliwość, jak i bunt, ciążę w przestrzeni, która grozi rozdarciem, ale pozostaje płodna. Postać ta jest żywym nasieniem w tym metaforycznym ogrodzie. Dowodem, że pomimo konfliktu tworzenie trwa nadal. Instalując tę matczyną formę na pierwszej wystawie w Ukrainie od czasu inwazji, Nourry twierdzi, że: kobiecość, płodność i zdolność do pielęgnowania życia są zasadniczymi aktami oporu. Matczyne ciało opiera się wymazaniu, potwierdza ciągłość i przywraca to, co wojna stara się wymazać – samą przyszłość.
Każda z matczynych form Nourry, czy to zanurzona w mleku, uformowana z betonu, czy osadzona w ziemi, istnieje w przestrzeni granicznej między naturą a kulturą, ciałem a symbolem, intymnością a monumentalnością. Artystka nie tylko przedstawia macierzyństwo, ale je uświęca. Jej rzeźby stają się świętymi naczyniami, przez które przepływa życie, pamięć i znaczenie. W pracach Nourry widać, że macierzyństwo nie ogranicza się tylko do porodu, ale dotyczy również czasu, erozji, odnowy, protestu i miejsca. Łono nie jest zamknięte, lecz otwarte. Mater Earth leży rozciągnięta na zboczu wzgórza, jej ciało jest rozległe i intymne. Nie śpi. Jej bezruch to nie bierność, ale potencjał.
Przedsięwzięcie finansowane w ramach Krajowgo Planu Odbudowy i Zwiększenia Odporności (KPO) ze środków Unii Europejskiej – NextGenerationEU w ramach inwestycji A2.5.1 “Program wspierania działalności podmiotów sektora kultury i przemysłów kreatywnych na rzecz stymulowania ich rozwoju”.



